Lịch sử rượu whisky nhật bản từ 0 đến chai whisky ngon nhất thế giới (Phần 1)

Lịch sử rượu whisky nhật bản từ 0 đến chai whisky ngon nhất thế giới (Phần 1)

Từ thời Minh Trị, khi tri thức và kỹ thuật Tây Phương du nhập vào Nhật Bản với quy mô lớn làm nảy sinh trong văn hoá xã hội đất nước này một khái niệm gọi là ‘Wakon Yousai’ – ‘Hoà hồn Dương tài’. Khái niệm này được diễn giải là sự dung hợp tri thức và học vấn Phương Tây áp dụng vào hoàn cảnh và văn hoá truyền thống Nhật Bản.

‘Wakon Yosai’ giống như một phương châm quốc gia được áp dụng không chỉ cho chính trị mà còn được sử dụng rất rộng rãi cả trong thương mại và sản xuất. Tinh thần đó đã góp sức đưa nước Nhật ngày nay vươn lên thành cường quốc trong rất nhiều lĩnh vực. Và chắc chắn rằng người Nhật cũng đã vận dụng ‘Wakon Yosai’ một cách rất thành công vào công việc sản xuất whisky khiến cho rượu của họ không chỉ trở thành một trong những loại tốt nhất trên Thế giới, nó còn đặc biệt phù hợp với thị hiếu Nhật Bản. Và phần còn lại của Thế giới cũng có vẻ hâm mộ hương vị này.

doan thuyen cua Matthew Perry tai vinh Tokyo nam 1853

Đoàn thuyền của Matthew Perry tại vịnh Tokyo năm 1853

Nhật Bản bắt đầu biết đến whisky vào năm 1853 khi nhà hàng hải Matthew Perry đến giao thương lần đầu tại cảng Edo, ông mang theo một vài thùng whisky để giúp giữ ấm cho mình và thuỳ thủ đoàn trên hành trình dài xuyên Thái Bình Dương. Một thùng 110 gallon whisky hảo hạng cũng được dùng làm quà tặng cho Hoàng Gia trong cuộc tiếp xúc đầu tiên này.

Chỉ hai thập kỷ sau đó, người Nhật bắt đầu nhập khẩu rượu whisky, và các nhà sản xuất bia địa phương cũng mày mò sản xuất ra loại ‘whisky’ của riêng họ. ‘Whisky’ thuở đầu này thực ra chỉ là rượu ngũ cốc pha màu tương tự như whisky mà thôi. Lịch sử của whisky Nhật Bản thực sự chưa bắt đầu cho đến giữa những năm 1920 khi hai người đàn ông – Shinjiro Torii và Masataka Taketsuru cùng dựng lên một lò chưng cất whisky đích thực đầu tiên ở Nhật Bản.

Shinjiro Torii va Masataka Taketsuru hai nguoi khai sinh whisky Nhat Ban

Shinjiro Torii và Masataka Taketsuru – Hai người khai sinh ra whisky Nhật Bản

Masataka Taketsuru (1894 – 1979), người được coi là ‘cha đẻ của whisky Nhật’ sinh ra trong một gia đình có truyền thống sản xuất rượu sake. Là một người yêu whisky, mong muốn tạo ra một loại whisky chính phẩm của Nhật, giống như whisky Scotland nhưng dành cho thị hiếu Nhật Bản.

Tháng 12/ 1918, mang theo tinh thần ‘Wakon Yosai’ ông đã tìm tới Scotland để theo học ngành Hoá học hữu cơ dưới sự hướng dẫn của giáo sư Thomas Stewart Patterson trưởng khoa Hoá tại Đại học Glasgow. Tháng 4/ 1919, Taketsuru bắt đầu học nghề tại lò rượu Longmorn ở Strathspey và sau đó (7/ 1919) tại nhà máy chưng cất Bo’ness của James Calder & Co (Lowlands).

Ngày 8/ 1/ 1920, ông kết hôn với Jessie Roberta ‘Rita’ Cowan, một phụ nữ người Scotland, bất chấp sự phản đối của cả hai bên gia đình. Tháng 5 năm đó họ chuyển tới sống ở Campbeltown và Taketsuru làm việc cho nhà chưng cất Hazelburn trước khi trở về Nhật vào tháng 11/ 1920. Nhưng nếu chỉ đơn độc một người như Taketsuru thôi thì có lẽ lịch sử whisky Nhật khó có những trang rạng rỡ như ngày hôm nay.

Poster quang cao Akadama Port Wine dau tien

Poster Quảng cáo Akadama Port Wine đầu tiên

Shinjiro Torii (1879 – 1962) một thương nhân thành công trong ngành dược phẩm. Cũng với niềm ham thích rượu Phương Tây và nhu cầu mở rộng việc kinh doanh đã tạo ra một thương hiệu rượu vang nhập khẩu từ Tây Ban Nha là Akadama Port Wine vào giữa những năm 1920. Việc kinh doanh cực kỳ thuận lợi đã kiến Torii trở nên rất giàu có. Ông không muốn dừng lại ở đó, vì whisky đích thực chưa thực sự phổ biến tại Nhật nên Torii nghĩ đến việc phát triển thị trường này bằng cách tạo ra một loại rượu có chất lượng như Scotch whisky và có khẩu vị phù hợp với người Nhật.

Ban đầu Torii muốn thuê một chuyên gia người Scotland để bắt đầu nhiệm vụ phức tạp này cho đến khi ông biết tới một thanh niên Nhật có rất nhiều hiểu biết về việc sản xuất whisky và đầy lòng nhiệt thành mong muốn tạo ra rượu whisky Nhật Bản cho người tiêu dùng Nhật Bản. Tên anh ta là Masataka Taketsuru.

Nha chung cat Yamazaki nhung nam dau thanh lapNhà 

chưng cất Yamazaki những năm đầu thành lập

Khi hai người gặp nhau, Torii lập tức thuê Taketsuru để chuẩn bị xây dựng một nhà chưng cất. Họ đã tìm kiếm khắp Nhật Bản một vị trí phù hợp, Taketsuru thì muốn được đặt lò nhà máy trên đảo phía bắc Hokkaido vì khí hậu ở đây khá giống với Scotland, nhưng Torii lại nhận ra là chi phí vận chuyển là quá đắt. Cuối cùng thì Yamazaki gần cố đô Kyoto được chọn vì nơi đây đã nổi tiếng nhiều Thế kỷ trong giới trà đạo là có nguồn nước tuyệt vời.

San pham dau tien cua nha chung cat Yamazaki 

sản phẩm đầu tiên của nhà chưng cất Yamazaki

Năm 1923 nhà chưng cất Yamazaki bắt đầu hoạt động nhưng phải mất một vài năm sau nữa để sản xuất ra được loại whisky đạt tiêu chuẩn mà Torii mong muốn. Đến năm 1929, ông đưa ra thị trường chai pure malt whisky có tên gọi Shirofuda (nghĩa là Nhãn trắng). Thành công bước đầu đến khi báo chí Nhật lúc bấy giờ tuyên bố rằng từ đó trở đi sẽ không cần phải nhập khẩu whisky nữa vì Nhật Bản đã có loại whisky đủ tốt. Shirofuda ghi tên mình là loại rượu whisky Nhật Bản đích thực đầu tiên và nó vẫn bán cho đến tận ngày nay.

Nha chung cat Yoichi mot ngay mua dong tai Hokkaido

Nhà chưng cất Yoichi một ngày mùa đông tại Hokkaido.

Taketsuru làm việc một vài năm với Torii rồi sau đó ông quyết định thành lập một công ty sản xuất whisky của riêng mình với nhà chưng cất đặt ở Hokkaido (nhà chưng cất Yoichi, 1934), giống như ông đã từng luôn mong muốn. Ông đặt tên ban đầu là ‘Dainipponkaju’ – một cái tên khó nhớ và sau đó đổi thành Nikka, trong khi Torii cũng đã đổi tên công ty thành Suntory (chơi chữ ngược tên gọi Torii-san).

Ngày nay Suntory và Nikka đều đã trở thành những nhà sản xuất rượu whisky lớn và nổi tiếng nhất tại Nhật Bản. Nhưng những năm đầu tiên là thật sự rất khó khăn vì người Nhật vẫn chưa quen với việc uống whisky và ngành công nghiệp rượu mới mẻ này thua lỗ khoảng 50.000 JPY một năm (một khoản tiền khổng lồ vào thời điểm những năm đầu 1930).

Điều này đã thay đổi nhanh chóng khi mà chiến tranh khiến nhiều thứ kiệt quệ nhưng lại làm cho ngành công nghiệp rượu phát triển vượt bậc. Quân đội và đặc biệt là hải quân gần như phát cuồng vì rượu, từ năm 1937 – 1945 đang từ thua lỗ thì lợi nhuận của ngành này vượt trên 100.000 JPY một năm. Nhà máy chưng cất Yoichi của Nikka thậm chí ở trong trạng thái như một cơ sở quân sự vì đơn giản là quân đội không thể hoạt động mà thiếu rượu. Kết quả là cả hai công ty đều sống sót sau Thế chiến II, và sau chiến tranh họ còn phát triển mạnh hơn nữa vì có một đội quân mới đồn trú không thể để khát whisky – quân đội Mỹ.

Binh lính Anh cũng đóng quân tại Nhật cùng thời điểm, và dĩ nhiên họ cũng cần whisky. Cả Nikka và Suntory đã gặp vận may và thị trường rượu whisky trong nước cũng tiếp tục mở rộng. Sau khi người Mỹ rời đi, thị trường co lại một chút nhưng vẫn có nhu cầu ngày càng tăng đối với tất cả các loại đồ uống có cồn theo phong cách Phương Tây, bao gồm bia, rượu vang, vodka, gin và whisky. Các quán bar ưa thích bao gồm các whisky bar được mở ra trên khắp Nhật Bản để phục vụ cho đội quân mới của những người uống rượu tò mò.

(Cainutban tổng hợp)

Đang xem: Lịch sử rượu whisky nhật bản từ 0 đến chai whisky ngon nhất thế giới (Phần 1)